• Menu

  • Visiting

  • Shop

  • Languages

  • Accessibility
Visiting Info
Opening Hours:

Sunday to Wednesday: 09:00-17:00
Thursday: 9:00-20:00 *
Fridays and Holiday eves: 09:00-14:00.

Yad Vashem is closed on Saturdays and all Jewish Holidays.

* The Holocaust History Museum, Museum of Holocaust Art, Exhibitions Pavilion and Synagogue are open until 20:00. All other sites close at 17:00.

Drive to Yad Vashem:
For more Visiting Information click here

Twórczość artystyczna w czasach Zagłady

  1. Testament Gali Zaksztejn, 1-go sierpnia 1942 r.
    Gala Zaksztejn (1904-1943) urodziła się w Warszawie, sierota od dzieciństwa. Córka szewca. Jej talent artystyczny ujawnił się już w żydowskiej szkole podstawowej. Została nauczycielką sztuk pięknych w szkole imienia Borochowa w Warszawie która należała do żydowskiego ruchu socjalistycznego 'Bund'. Stała się znaną malarką portretów dzieci. W gettcie warszawskim poświęcała się opiece nad dziećmi. Wiele z jej obrazów przetrwało wojnę przechowane w archiwie 'Oneg Szabat' Emanuela Ringelbluma. 
  2. Artykuł ten nie odnosi się do powojennej twórczości artystycznej o Zagładzie lecz tylko do tej którą utworzyli ludzie żyjący pod władzą niemiecką (1933-1945).
  3. Josef Mengele (1911-1979) lekarz i oficer SS. Znany jako 'Anioł Śmierci Auschwitz'. Od wiosny 1943 r. służył w Auschwitz aż do ewakuacji obozu przez Niemców 18-go stycznia 1945 r. Trudnił się eksperymentami pseudo-naukowymi ale także decydował o selekcji Żydów, przywożonych do obozu. Ruchem jego palca ludzie byli kierowani do komór gazowych na jedną stronę a do obozów pracy na drugą. W swoich eksperymentach używał dzieci, bliźniaków i karłów. Po ewakuacji Auschwitz przeniósł się to obozu Matthausen w Niemczech. Po wyzwoleniu śladpo nim zaginął. W 1949 r. przybył do Argentyny i tam żył pod fałszywym imieniem. Według niepotwierdzonych informacji zmarł w Brazylii w grudniu 1978. W 1985-roku odbył się sąd publiczny nad dr Mengele w którym brali udział ocaleni z jego pseudo-naukowych badań eksperymentalnych w Auschwitz. 
  4. Dina Gotlibowa-Babitt, urodzona w-1923 r. była wygnana z matką do Terezina a później, we wrześniu 1943, wysłana do obozu Auschwitz-Birkenau . W Birkenau przebywała w obozie rodzin i jej praca polegała na malowaniu różnych szyldów i numerów na barakach w obozie. W baraku dzieci namalowała ścianę z postaciami z filmów Walt Disney'a i tym zwróciła na siebie uwagę lekarza SS w obozie rodzin, doktora Lukasa, a przez niego i doktora Mengele który ją wziął do siebie, aby żeby rysowała dla niego postaci ludzkie. Te rysunki ocaliły ją i jej matkę jej od zagłady, kiedy Niemcy opuścili obóz Auschwitz. Wywieźli ją do obozu Ravensbrueck a stamtąd do obozu Neustadt-Galweh gdzie została wyzwolona w pierwszych dniach maja 1945. Po wojnie przeprowadziła się do Paryża, a następnie wyemigrowała do Stanów Zjednoczonych. Numer wytatuowany na swojej ręce usunęła przez operację i w swojej późniejszej twórczości artystycznej nie powróciła do tematu Zagłady. 
  5. Te rysunki zostały przypadkowoodnalezione po wojnie. Kiedy Mengele opuścił obóz w styczniu 1945 r. wziął ze sobą część rysunków. Inne, w tym tu załączone, dostały się w ręce podziemnego ruchu oporu w obozie. Po wyzwoleniu do obozu przyszło dwóch braci z pobliskiej wioski, aby zabrać osierocone dziecko i adoptować je w dorodziny, gdziematka straciła jedno dziecko w wojnie. Jeden z wyzwolonych więźniów był tak poruszony tym aktem, że podarował im dwa rysunki, które miał u siebie. Dina Gotlibowa przekazała swoje rysunki Muzeum Auschwitz, gdzie obecnie znajduje się 7 z jej rysunków.
  6. Ester Lurie (1913-1998) urodzona w Łotwie w religijnej rodzinie żydowskiej. Jej talent do rysunku objawił się już w dzieciństwie i od 15-tego roku żucia kształciła się w akademiach sztuki. Studiowała m.in. scenografię teatralną w Instytucie Sztuk Pięknych w Brukseli, rysunek i malarstwo w Akademii Królewskiej Sztuk Pięknych w Antwerpii. W 1934 r. wyemigrowała wraz z rodziną do Palestyny i trudniła się pracą artystyczną, scenografią teatru hebrajskiego, rysowaniem i malowaniem obrazów ludzi i kraju. Wystawiała na wystawach malarskich, została przyjęta do Stowarzyszenia Malarzy i Rzeźbiarzy oraz otrzymała najwyższą nagrodę wroku. W 1939 wyjechała dokształcać się w Europie i odwiedziła krewnych w Litwie, gdzie także wystawiano jej sztukę. Obrazy Estery Lurie były tam wysoko cenione i nabywane przez miejscowe instytucje żydowskie i przez państwowy muzeum w Kownie.
    Po zajęciu Litwy przez Niemców jej dzieła zostały skonfiskowane jako 'żydowska sztuka' i Lurie znalazła się zamknięta w gettcie wraz z resztą Żydów. Od tej pory dokumentowała w rysunkach swoich co widziała: rodziny mieszkające w czem był warsztat przed wojną, szafy w których mieszkali ludzie i wiele postaci żydowskich starszych, młodych i dzieci. Ludzie w gettcie zawsze byli gotowi jej pomagać jej oraz chronić ją i jej rysunki przed Niemcami, żeby pozostało świadectwo 'tego co się naprawdę działorzeczywiście odbywało się'. Później Rada Żydowska (Judenrat) powierzyła jej funkcję dokumentowania życia i śmierci w gettcie, wiedząc że jej rysunki mają wielką wartość jako świadectwa historyczne.
    W lipcu 1944, z przybliżaniem się frontu i wojsk sowieckich, pozostali mieszkańcy getta byli ewakuowani z Kowna, a samo getto zniszczono i spalono. Ester Lurie została wysłana do obozu Stuthoff i tam też rysowała, często na zamówienie i za żywność. Chowała rysunki na sobie pod ubraniem. Jej wyzwolenie nastąpiło w obozie Leibitz 21-go stycznia 1945. Po wojnie okazało się że większość jej rysunków przepadła w ruinach getta. Jednak część ocalała z archiwem getta i fragmenty tej kolekcji przywiózł do Izraela Abraham Tori który był sekretarzem rady żydowskiej w gettcie Kowna. Ester Lurie wróciła do Palestyny w lipcu 1945 r., wyszła za mąż i kontynuowała swoją twórczość artystyczną w kraju i za granicą. Niektóre jej rysunki zostały wykorzystane jako dowody w rozprawie Adolfa Eichmana w Jerozolimie w roku 1961. Zmarła w 1998 roku w Tel Awiwie. Jej dzieła są przechowywane i wystawiane w muzeum Zagłady Yad Vashem i w muzeum Bojowników Getta w Kibucu. 
  7. Malvina Shalkova (1882-1944) otrzymała wykształcenie artystyczne w szkole sztuki w Pradze i na uniwersytecie w Wiedniu. Po przyłączeniu Austrii do Rzeszy niemieckiej powróciła wraz z bratem do Czechosłowacji. W 1942 oboje zostali uwięzieni w gettcie Terezin. Narysowała wiele obrazów w gettcie - akwarele i rysunki przedstawiające sceny z pracy i życia w mieszkaniach kobiet. 18-go maja 1944 r. została wywieziona do Auschwitz, tam zginęła we wrześniu tego roku. 
  8. Feliks Nussbaum (1904-1944) pochodził z miasta Osanbrueck w Niemczech. Kształcił się w oddziale Uniwersytetu Berlińskiego w Rzymie na stypendium które utracił kiedy Hitler doszedł do władzy. Nussbaum przeprowadził się do Belgii, gdzie spotkał swoją przyszłą żonę. Malował i zapisywał co widział i co czuł.. W 1940 został wywieziony do obozu Saint Cyprien we Francji z którego udało mu się uciec i wrócić do Belgii. Przechował się wraz z żoną w kryjówce u przyjaciół chrześcijan. W lecie 1944 kryjówka ich została wykryta i ostatnim transportem Żydów belgijskich został wywieziony do obozu Auschwitz, gdzie zginął. 
  9. Alter Rytow – malował portrety więźniów w obozie w Rydze w Łotwie, gdzie sam był uwięźiony. Ukrył portrety w garażu pod jedną z szaf i odnalazł je tam po wojnie. Ok. 50 portretów więźniów którzy byli z nim w obozie przetrwało wojnę 
  10. Dzięki tej adnotacji Rytowa informacja ta dotarła do ocalonych członków rodziny Weinrich po skrzyżowanniu z Stronnicami Pamięci w Instytucie Yad Vashem.
  11. Bedzrich Fritta, urodzony w Tausink (Czechy) przed wojną był rysownikiem i karykaturzystą. Prowadził studio artystów w Terezinie i poza oficjalną działalnością malował potajemnieobrazy z codziennego życia, chcąc je przesłać na zewnątrz . Wraz z innymi artystami został zadenuncjowany. Przeszedł tortury w 'Małym Zamku' niedaleko getta i został wywieziony do Auschwitz gdzie zginął po dwóch tygodniach. 
  12. Karl Fleischman (1897-1944). Ojciec jego był artystą litografem i od niego Karl nauczył się tego stylu. Był lekarzem dermatologiem w gettcie i rysował sceny z życia codziennego. W dniu 23/10/1944 został wywieziony do Auschwitz, gdzie zginął. 
  13. Zinowij Tołkaczew (1903-1977), ur. w Kijowie. Wykładowca Sztuk Pięknych, malował sceny z żydowskiego życia jeszcze przed wojną podczas niej. W roku 1944 przybył z Radziecką Komisją Badania Zbrodni Niemieckich do Majdanka przy wyzwoleniu obozu w lipcu 1944 r. Na początku lutego 1945 r. przybył do obozu Auschwitz w Oświęcimiu. Rysował i zapisywał co widział i słyszał od wyzwolonych więźniów. Jego dzieła sztuki zostały następnie zarekwirowane przez władze stalinowskie.