Friends  |  Press Room  |  Contact Us

The International School for Holocaust Studies

Beknopte encyclopedie van de Holocaust

Ringelblum, Emanuel (1900-1944)

Joods historicus en stichter en directeur van het geheime Oneg Sjabbat – Archief in het getto van Warschau.
Ringelblum werd geboren in Buczacz, Polen (nu Oekraïne). In 1927 behaalde hij de doctorstitel geschiedenis aan de Universiteit van Warschau. Al jong hoorde Ringelblum bij de linkse Poale Zion en was hij actief in publieke zaken. Hij gaf enige tijd les aan een middelbare school en aanvaardde toen een baan bij het Joint Distribution Committee in Polen. In november 1938 stuurde het JDC hem naar de grensstad Zbaszyn, waar 6.000 Joodse vluchtelingen uit Duitsland verzameld waren. Deze mensen waren Duitsland uitgezet, maar mochten Polen niet in. Ringelblum bracht vijf weken in Zbaszyn door als degene die de leiding had over de vluchtelingen; zijn ervaringen daar maakten een diepe indruk op hem.
Nadat de Duitsers in september 1939 Polen waren binnengevallen, ging Ringelblum door met zijn werk voor het JDC. Hij leidde welzijnsprogramma’s en richtte gaarkeukens op voor de Joden in het getto van Warschau. Hij installeerde interne comités om de ontberingen in het getto aan te pakken. Samen met zijn vriend Menahem Linder, stichtte Ringelblum ook een vereniging ter bevordering van de Jiddisje cultuur (Jiddisje Kultur Organisatsye) in het getto.
Al in 1923 hadden verscheidene Joodse historici in Polen een historische vereniging gevormd, waarvan Ringelblum een van de leiders en meest prominente geleerden was. De groep werd later samengevoegd met het Instituut voor Joods Onderzoek (Jiddisje Visenshaftlikher Institut, YIVO). Ringelblum was een van de redacteuren van de publicaties van de vereniging en in 1939 had hij zelf 126 wetenschappelijke artikelen gepubliceerd. Zijn prestaties in die groep waren slechts een voorproefje van wat hij zou bereiken in het getto van Warschau.
In de eerste paar maanden van de oorlog lanceerde Ringelblum zijn grootste kunststuk: het geheime Oneg Sjabbat Archief. De naam betekent Sabbat Plezier en slaat gewoonlijk op de culturele samenkomsten die plaatsvinden op de sabbat. Het archief van Ringelblum had dus een toepasselijke naam, want de leden ontmoetten elkaar in het geheim op zaterdagmiddagen. In het begin verzamelden de archivarissen rapporten en getuigenissen van Joden die naar het getto waren gekomen om hulp te zoeken bij zelfhulporganisaties. Ringelblum verzamelde de gegevens overdag en maakte ’s nachts zijn aantekeningen. Hij wist dat wat er met de Joden gebeurde ongehoord was en hij was vastbesloten een complete beschrijving vast te leggen van de tijd en plaats voor toekomstige historici. Hij en zijn collega’s verzamelden gegevens en schreven artikelen over steden, dorpen, het getto en de verzetsbeweging. Zij documenteerden ook de deportatie en vernietiging van het Poolse Jodendom. Toen het bestaan van het getto ten einde liep, stuurden de archivarissen elk een stukje informatie over de moorden naar de Poolse ondergrondse, die de gegevens vervolgens het land uit smokkelden. Zo hielp Ringelblum de gruweldaden van de nazi’s te onthullen.
De Oneg Sjabbat gegevens werden bewaard in drie melkbussen. Een van de bussen werd ontdekt in 1946 en een tweede in 1950; de derde is nog niet terugggevonden. De archief materialen en Ringelblum’s eigen geschreven kronieken vormen de meest uitvoerige en meest waardevolle bron van informatie die we hebben over de Joden in het door de Duitsers bezette Polen en over de betekenis van de gebeurtenissen die daar hebben plaatsgevonden.
In maart 1943 ontsnapten Ringelblum en zijn gezin uit het getto en doken onder in het niet-Joodse deel van Warschau. Op Pasen dat jaar keerde hij terug naar het getto, waar net een opstand was uitgebroken. Hij werd gedeporteerd naar het werkkamp Trawniki, maar ontsnapte met behulp van een Poolse man en een Joodse vrouw. Hij dook weer onder bij zijn gezin, maar in maart 1944 werd hun schuilplaats ontdekt. Spoedig daarna werden Ringelblum, zijn gezin en de andere Joden met wie hij ondergedoken was naar de ruïnes van het getto gebracht en doodgeschoten.

Met dank aan Yannick Servais voor zijn inzet en bijdrage aan het tot standkomen van deze beknopte encyclopedie.
Encyclopedia of the Holocaust, In Association with Yad Vashem, The Holocaust Martyrs' and Heroes' Remembrance Authority, Dr. Robert Rozett and Dr. Shmuel Spector, Editors, Yad Vashem and Facts On File, Inc., Jerusalem Publishing House Ltd, 2000.