Friends  |  Press Room  |  Contact Us

The International School for Holocaust Studies

Beknopte encyclopedie van de Holocaust

Verzet, Joods

Georganiseerd of onvoorbereid verzet tegen de nazi’s en hun handlangers door de Joden. Tijdens de holocaust nam het Joodse verzet vele vormen aan. In sommige gevallen was het verzet georganiseerd en duidelijk, zoals de gewapende strijd in getto’s, kampen en door partizanengroepen. In andere gevallen verzetten individuelen zich op allerlei manieren tegen het plan van de nazi’s om de Joden te ontmenselijken, bijvoorbeeld door zich schoon te houden in de zeer onhygiënische omstandigheden in de concentratiekampen of door te blijven bidden, ondanks de dreiging te worden neergeschoten indien dat werd ontdekt. In alle gevallen van verzet vochten de Joden een onwaarschijnlijk ongelijke strijd en het feit dat er zelfs maar verzet werd gepleegd is heldhaftig te noemen. Na de holocaust vroegen velen zich af hoe de Joden zich hadden kunnen laten vernietigen en waarom er zo weinig verzet was gepleegd. In feite is er echter veel gewapend en ander verzet geweest. Binnen de getto’s en in de kampen was er veel ongewapend verzet tegen de nazi’s en was het een onderdeel van het dagelijks bestaan. Joden verzetten zich tegen de ondraaglijke economische en sociale beperkingen van de nazi’s om te kunnen overleven; Zij smokkelden voedsel, kleding en medicijnen de getto’s en de kampen in om hun lichaamskracht te bewaren en richtten Joodse kranten, scholen, theaters en orkesten op om hun geestelijke en mentale kracht te behouden. De culturele activiteiten in de getto’s en de kampen en de onderlinge betrekkingen, hielpen de Joden hun waardigheid te behouden, ondanks de systematische pogingen van de nazi’s om hen te ontmenselijken; deze aspecten hielpen ook om hun moreel hoog te houden in het aanzicht van onzekerheid en dood. De Joden noemden deze pogingen om hun menselijkheid te bewaren Kiddoesj Hachajim, wat heiliging van leven betekent.
Het Joodse verzet kende ook reddings- en partizanenactiviteiten. Hierbij waren acties die door de Joden zelf waren georganiseerd en uitgevoerd, maar ook in samenwerking met niet-Joden. In Frankrijk en België hadden kinderen de speciale aandacht bij deze reddingsacties en helden als Yvonne Nevejean redden vele kinderen door hen onder te brengen in pleeggezinnen of inrichtingen. In Polen verborg de Raad voor Hulp aan Joden (Zegota) duizenden Joodse kinderen in pleeggezinnen, weeshuizen en kloosters. In Oost-Europa pleegden vele Joden verzet door zich aan te sluiten bij de partizanen en in West-Europa waren velen actief in de Franse en Belgische ondergrondse.
Individuelen en groepen verzetten zich fysiek tegen de nazi’s door naar veiligere gebieden te ontsnappen. Meer dan 300.000 Poolse Joden vluchtten naar de Sovjet-Unie toen de nazi’s in de buurt van hun woonplaatsen kwamen en tienduizenden uit het westen van de Sovjet-Unie vluchtten oostwaarts. Duizenden Joden slaagden erin te ontsnappen uit het getto van Warschau en gingen naar de Poolse kant van de stad; zij behoorden tot de velen die in heel Polen ondergedoken zaten. Duizenden ontsnapten uit Slowakije en vluchtten naar Hongarije toen in Slowakije de deportaties begonnen.

Met dank aan Yannick Servais voor zijn inzet en bijdrage aan het tot standkomen van deze beknopte encyclopedie.
Encyclopedia of the Holocaust, In Association with Yad Vashem, The Holocaust Martyrs' and Heroes' Remembrance Authority, Dr. Robert Rozett and Dr. Shmuel Spector, Editors, Yad Vashem and Facts On File, Inc., Jerusalem Publishing House Ltd, 2000.