Friends  |  Press Room  |  Contact Us

The International School for Holocaust Studies

Beknopte encyclopedie van de Holocaust

Plaszow

Dwangarbeiderskamp in een buitenwijk van Krakow. Plaszow werd opgezet in de zomer van 1942; in januari 1944 werd het een concentratiekamp.
Plaszow bevond zich binnen de stadsgrenzen van Krakow, op een stuk land bestaande uit twee Joodse begraafplaatsen, ander grondgebied van de Joodse gemeenschap en een privé-terrein van Polen die uit hun huis waren gezet. Plaszow werd verdeeld in diverse secties; ruimte voor de Duitsers; fabrieken waarin de gevangenen moesten werken en verblijven voor de gevangenen, verdeeld in secties voor de mannen en de vrouwen en onderverdelingen voor Joden en Polen. In de loop der tijd werd het kamp uitgebreid; in totaal besloeg het 80 hectare. Het kamp was omgeven door onder stroom staand prikkeldraad met een lengte van 4 kilometer.
Va 13 op 14 maart hieven de Duitsers het getto van Krakow op. Ongeveer 2.000 Joden werden in de straten van Krakow vermoord en begraven in een massagraf in Plaszow. De meeste overgebleven Joden werden gedeporteerd naar Belzec en ongeveer 8.000 werden opgesloten in Plaszow.
In juli 1943 richtten de Duitsers een apart kamp in Plaszow in voor de Poolse gevangenen die gearresteerd waren wegens overtredingen op disciplinair of poltiek gebied. Volgens de Duitsers moesten deze gevangenen ‘opnieuw getraind worden door het werk’. In feite werden de gevangenen die wegens disciplinaire overtredingen waren gearresteerd slechts enkele maanden in het kamp gehouden en bleven de politieke gevangenen er voor onbepaalde tijd. In dit Poolse kamp zaten ook tientallen Zigeunerfamilies met hun kleine kinderen.
Het aantal gevangenen dat geïnterneerd was in Plaszow, steeg met de jaren; voor de opheffing van het getto van Krakow waren er 2.000 gevangenen en in de tweede helft van 1943 waren er al 12.000. In mei en juni 1944 was het aantal gevangenen gestegen tot 22.000-24.000, onder wie 6.000-8.000 Joden uit Hongarije. Het aantal Poolse gevangenen steeg ook, van 1.000 in het begin, tot 10.000 aan het eind van de zomer van 1944 Poolse opstand in Warschau.
Er werden ook gewone Duitse misdadigers in Plaszow gevangen gehouden; zij moesten verschillende werkzaamheden in het kamp verrichten. Van hen werden 25.000 beschouwd als permanente gevangenen, die een persoonlijk nummer kregen. Verder was er een onbekend aantal andere tijdelijke gevangenen.
Plaszow kende in de tweeënhalf jaar van zijn bestaan vijf kampcommandanten. Amon Göth, die commandant was van februari 1943 tot september 1944, werd beschouwd als de wreedste en meest onmenselijke van het stel. Hij stimuleerde selektionen, massamoorden en liet de gevangenen zich dood werken. Hij was ook persoonlijk verantwoordelijk voor de dood van vele gevangenen. Van 1942 tot 1944, toen Plaszow werd bestemd tot dwangarbeiderskamp, waren de meeste kampbewaarder Oekraïners die voor de nazi’s werkten. Toen Plaszow een concentratiekamp werd, traden 600 SS-ers van de doodshoofdtroepen aan. Na de komst van de SS-ers, toen de meeste gevangenen nog steeds dwangarbeid verrichten, werden vele Joden vermoord. Bovendien werden Polen die veroordeeld waren wegens het deelnemen aan Poolse patriottische activiteiten naar Plaszow overgebracht en doodgeschoten. In totaal werden ongeveer 8.000 mensen in Plaszow vermoord, ofwel als enkeling dan wel als groep. Zo’n 900 gevangenen werkten voor Oskar Schindler, in wiens fabrieken zij beschermd waren tegen de verschrikkingen van het kamp.
In de zomer van 1944 rukte het Sovjetleger op. De Duitsers begonnen met de ontmanteling van het kamp en stuurden de gevangenen naar andere kampen, onder andere naar vernietigingskampen. Ongeveer 2.000 Joden werden in mei 1944 naar Auschwitz overgebracht, waar zij de dood vonden. In september werd de Poolse sectie van Plaszow eveneens ontbonden. Vervolgens probeerden de Duitsers de bewijzen van de massamoord in het kamp te vernietigen: ze groeven de massagraven op, haalden de lijken eruit en verbrandden deze in hoge stapels. Op 14 januari 1945 werden de laatste gevangenen uit Plaszow weggehaald en naar Auschwitz gedeporteerd.

Met dank aan Yannick Servais voor zijn inzet en bijdrage aan het tot standkomen van deze beknopte encyclopedie.
Encyclopedia of the Holocaust, In Association with Yad Vashem, The Holocaust Martyrs' and Heroes' Remembrance Authority, Dr. Robert Rozett and Dr. Shmuel Spector, Editors, Yad Vashem and Facts On File, Inc., Jerusalem Publishing House Ltd, 2000.