Friends  |  Press Room  |  Contact Us

The International School for Holocaust Studies

Beknopte encyclopedie van de Holocaust

Anielewicz, Mordechai (1919 of 1920-1943)

Leider van de opstand in het getto van Warchau. De kibboets Yad Mordechai is genoemd naar Anielewicz.
Anielewicz werd geboren in Warschau en werd op jonge leeftijd leider van de zionistische jeugdbeweging Hasjomeer Hatsaïr. Toen de oorlog begon vluchtte Anielewicz uit Warschau naar Vilna in het door de Russen bezette oosten van Polen. Hij trachtte een vluchtroute naar Palestina op te zetten, maar werd opgepakt door de Russische autoriteiten. Na zijn vrijlating leidde Anielewicz een poging om een groep terug te sturen naar het door Duitsland bezette deel van Polen om de activiteiten van de beweging in het geheim voort te zetten. Anielewicz zelf stelde zich als eerste vrijwilliger beschikbaar. Hij hielp bij de publicatie van een ondergrondse krant en organiseerde bijeenkomsten en congressen. Hij maakte ook illegale uitstapjes buiten Warschau om bondgenoten in andere getto’s op te zoeken.
Juni 1941, toen de berichten over de massamoord op de Joden hem bereikten, zette Anielewicz een defensieve organisatie op in het getto van Warschau. In de zomer van 1942 deporteerden de Duitsers alle Joden uit het getto van Warschau, op 60.000 mensen na. Anielewicz zag in dat de Joodse Militante Organisatie (Zydowska Organizacja Bojowa, ZOB) erg zwak was. Hij blies de groepering nieuw leven in. De meeste andere Joodse ondergrondse groeperingen sloten zich vervolgens bij de ZOB aan. In november 1942 werd Anielewicz hun leider.
Op 18 januari 1943 verrasten de Duitsers de ZOB met een tweede deportatie.De ZOB leverde een straatgevecht, geleid door Anielewicz. Vier dagen later stopten de Duitsers de deportatie. De Joden vatten dit op als een overwinning door hun verzet. De drie daaropvolgende maanden leidde Anielewicz de intensieve voorbereidingen van de ZOB voor de volgende strijdronde.
De laatste deportatie van de Joden uit Warschau begon op 19 april 1943. Deze deportatie was het signaal voor het verzet om de opstand in het Getto van Warschau te beginnen, die door Anielewicz werd geleid. Na een heftige strijd trokken Anielewicz en vele van zijn soldaten zich terug in de bunker op Milastraat 18. Hoewel hij inzag dat het einde naderde, schreef Anielewicz: ‘Mijn droom is uitgekomen; ik heb geleefd om het Joodse verzet in het getto in al zijn grootsheid en glorie te zien.’ De bunker viel op 8 mei. De meeste ZOB-leden, onder wie Anielewicz, werden vermoord. (Zie ook Joodse strijd organisatie, Warschau en verzet, Joods.)

Met dank aan Yannick Servais voor zijn inzet en bijdrage aan het tot standkomen van deze beknopte encyclopedie.
Encyclopedia of the Holocaust, In Association with Yad Vashem, The Holocaust Martyrs' and Heroes' Remembrance Authority, Dr. Robert Rozett and Dr. Shmuel Spector, Editors, Yad Vashem and Facts On File, Inc., Jerusalem Publishing House Ltd, 2000.