Friends  |  Press Room  |  Contact Us

The International School for Holocaust Studies

Beknopte encyclopedie van de Holocaust

Frank, Anne (1929-1945)

Jeugdig slachtoffer van de holocaust en schrijfster van het beroemde Dagboek van Anne Frank.
In 1933 kwamen de nazi’s in Duitsland aan de macht. Spoedig daarna verhuisden Anne Frank en haar familie van Duitsland naar Amsterdam in Nederland. Nadat de Duitsers in 1940 Nederland hadden bezet, begon Annes vader Otto voorbereidingen te treffen voor het geval ze zouden moeten onderduiken. Op 5 juli 1942 kreeg de oudere zuster van Anne, Margot, een oproep van het Centraal Bureau voor Joodse Emigratie (Zentralstelle für jüdische Auswanderung), om zich te melden voor verplichte tewerkstelling. De volgende dag trok de familie Frank in de lege achterkamer van Otto’s kantoor aan de Prinsengracht 263 in Amsterdam. Vier personeelsleden van Otto waren op de hoogte en hielpen de familie met onderduiken: Victor Kugler, Johannes Kleiman, Elli Voskuijl en Miep Gies. Een week later kreeg de familie Frank gezelschap van het gezin van Otto’s partner, Herman van Pels. Op 16 november kwam er nog een achtste persoon bij, Fritz Pfeffer.
Anne was een maand voordat de familie onderdook dertien jaar geworden en had voor haar verjaardag een dagboek gekregen. Ze begon er direct in te schrijven en richtte zich tot een denkbeeldige vriendin die ze Kitty noemde. Op het onderduikadres ging ze door met schrijven. Ze schreef over het gezin, over haar ontwikkeling, zowel fysiek als gevoelsmatig en over hoe het was om ondergedoken te zijn. Ze beschreef de gebeurtenissen die plaatsvonden in de achterkamer en haar reacties erop. Ze schreef ook verhaaltjes en een Boek met Mooie Zinnen, dat volstond met citaten die zij leuk vond.
Op 4 augustus 1944, meer dan twee jaar nadat de familie was ondergedoken, ontdekte de Sicherheitsdienst (SD) in Amsterdam dat er Joden waren op het adres Prinsengracht 263. De SD rukte uit en arresteerde de families Frank en Van Pels en Fritz Pfeffer. Ook Kleiman en Kugler werden gearresteerd en gevangengenomen. De acht Joden werden naar het doorgangskamp Westerbork gestuurd en vandaar werd de familie Frank met het laatste transport uit het kamp naar Auschwitz gedeporteerd. De moeder van Anne, Edith, stierf in Auschwitz. Anne en Margot werden eind oktober 1944 overgebracht naar Bergen-Belsen. Beiden stierven daar in maart 1945 aan tyfus. Hun vader Otto overleefde Auschwitz en werd op 27 januari 1945 door het Sovjetleger bevrijd.
Toen Otto terug was uit Auschwitz, gaf Miep Gies hem de papieren die zij had gered uit de achterkamer, waaronder het dagboek van Anne. Otto liet het dagboek in 1947 publiceren onder de titel Het Achterhuis. Sindsdien zijn er 20 miljoen boeken verschenen in meer dan 50 edities en in vele talen. Een toneelversie van het dagboek ging op 5 oktober 1955 op Broadway in première; deze kreeg de Pulitzer prijs voor Beste Toneelstuk van het Jaar. De filmversie kwam in 1959 uit.
Het dagboek, nu bekend als het Dagboek van Anne Frank maakte grote indruk op mensen over de hele wereld. Voor sommigen is het hun eerste kennismaking met de holocaust. Velen zien Anne als een symbool van de miljoenen slachtoffers van de holocaust.
Eleanor Roosevelt noemde het dagboek ‘een opmerkelijk boek. Geschreven door een jong meisje – en de jeugd is niet bang de waarheid te spreken- is het een van de wijste en ontroerendste ontboezemingen over de oorlog en de inwerking ervan op de mens, die ik ooit heb gelezen.’
In 1960 werd van de achterkamer waar Anne zich in de oorlog verscholen hield, een museum gemaakt over de strijd tegen het racisme en het antisemitisme. De Anne Frank Stichting heeft een documentatiecentrum, maakt lesmateriaal en organiseert reizende tentoonstellingen over deze onderwerpen. Het oorspronkelijke dagboek wordt daar tentoongesteld.

Met dank aan Yannick Servais voor zijn inzet en bijdrage aan het tot standkomen van deze beknopte encyclopedie.
Encyclopedia of the Holocaust, In Association with Yad Vashem, The Holocaust Martyrs' and Heroes' Remembrance Authority, Dr. Robert Rozett and Dr. Shmuel Spector, Editors, Yad Vashem and Facts On File, Inc., Jerusalem Publishing House Ltd, 2000.