Friends  |  Press Room  |  Contact Us

The International School for Holocaust Studies

Beknopte encyclopedie van de Holocaust

Eichmann, Adolf (1906-1962)

SS-officier die een grote rol speelde bij de vernietiging van de Europese Joden.
Eichmann werd geboren in het Duitse Rijnland, maar groeide op in Oostenrijk. In 1932 sloot hij zich aan bij de Oostenrijkse NSDAP. Een jaar later kwam hij naar Duitsland en sloot zich aan bij de Oostenrijkse afdeling van de SS. In oktober 1934 werd Eichmann gepromoveerd naar het hoofdkwartier van de Sicherheitsdienst (SD). In 1935 werd hij toegevoegd aan de nieuwe Joodse sectie van de SD en werd een van de belangrijkste ontwerpers en uitvoerders van het anti-Joodse beleid van de SS.
In 1937 ging Eichmann naar Palestina en stelde vast dat de stichting van een Joodse staat niet in het belang van Duitsland zou zijn. Na de Anschluss – de annexatie door Duitsland van Oostenrijk in maart 1938 – werd Eichmann belast met de organisatie van de emigratie van de Oostenrijkse Joden. Hij bedacht een methode die de Joden zou dwingen te emigreren: hij nam al hun bezittingen af en vernietigde zo hun economische positie, zodat ze naar elders moesten vertrekken; hij dwong hen tot vertrek door hen te terroriseren en hij greep de macht over Joodse openbare instellingen en dwong hun leiders medewerking te verlenen aan de emigratieplannen. Ondanks zijn eerdere standpunt over de emigratie van de Joden naar Palestina, ging Eichmann nu samenwerken met de agentschappen van Alija Bet. Om het gedwongen emigratieproces efficiënter en stabieler te laten verlopen, zette Eichmann in augustus 1938 in Wenen het Centraal Bureau voor Joodse Emigratie (Zentralstelle für jüdische Auswanderung) op. Enige maanden later, na de Kristallnacht in november 1938, installeerde Hermann Göring een dergelijk bureau in Duitsland. Eichmann richtte ook in 1939 een Zentralstelle op in Praag.
Met de vestiging van het Reichssicherheits-hauptamt, RSHA (Rijks Veiligheids Hoofd Bureau) in september 1939 werd Eichmann hoofd van de Joodse afdeling van de Gestapo. In die functie had hij meer macht dan enig ander afdelingshoofd – hij werkte onder Reinhard Heydrich en werkte soms zelfs direct samen met Heinrich Himmler.
In 1939 en 1940 hield Eichmann het toezicht op de deportatie van Polen en Joden uit de gebieden van Polen die waren geannexeerd door het Rijk. Een van de ideeën waarmee hij voor de dag kwam was het Nisko en Lublin Plan, waarmee de SS de massadeportatie en hervestiging voorstelde van de Joden in het Gouvernement-General. Hoewel het plan al snel mislukte, werd het een prototype voor massadeportaties van Joden voor de rest van de oorlog.
Aan het eind van 1940 controleerde het bureau van Eichmann alle Joden binnen het Rijk. Hij stuurde zijn vertegenwoordigers, zoals Alois Brunner, Theodor Dannecker, Dieter Wisliceny en zijn afgevaardigde Rolf Günther naar verschillende regeringen om op te treden als adviseurs voor Joodse zaken; hun taak was de bevordering van de uitvoering van een anti-Joods beleid. Zijn vertegenwoordigers waren actief in alle door de nazi’s gedomineerde landen, behalve in Scandinavië en de gebieden waar de Einsatzgruppen actief waren.
In oktober 1941 nam Eichmann deel aan de eerste besprekingen over de Endlösung. Op bevel van Heydrich organiseerde Eichmann in januari 1942 de Wannsee-conferentie om de moorden te coördineren; die conferentie had plaats nabij Berlijn. Toen de daar beraamde Endlösung eenmaal was gelanceerd, gaf het bureau van Eichmann de bevelen waar en wanneer de deportaties moeten gebeuren. Hij en zijn staf ontwierpen ook de procedure voor het aanhouden van de Joden en het afnemen van hun bezittingen. Eichmann zelf bracht meermalen een bezoek aan vernietigingskampen om toe te zien op hun efficiëntie een voortgang en was direct verantwoordelijk voor het getto van Theresiënstadt.
Eichmann leidde persoonlijk de deportaties in 1944 vanuit Hongarije, waar hij net als in andere landen werd geconfronteerd met vele ontsnappinspogingen. In sommige gevallen verijdelde hij reddingsplannen, zoals in Roemenië en Bulgarije; in Hongarije probeerde hij een overeenkomst te sluiten om Joden te ruilen tegen goederen of geld.
Na de oorlog ontsnapte Eichmann naar Argentinië. Hij leefde daar zonder ontdekt te worden tot mei 1960, toen de Israëlische geheime Dienst hem te pakken kreeg. Hij werd berecht tijdens een sensationeel proces in april 1961. Eichmann werd schuldig bevonden en ter dood veroordeeld; hij werd op 1 juni 1962 opgehangen.

Met dank aan Yannick Servais voor zijn inzet en bijdrage aan het tot standkomen van deze beknopte encyclopedie.
Encyclopedia of the Holocaust, In Association with Yad Vashem, The Holocaust Martyrs' and Heroes' Remembrance Authority, Dr. Robert Rozett and Dr. Shmuel Spector, Editors, Yad Vashem and Facts On File, Inc., Jerusalem Publishing House Ltd, 2000.